Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu üzerinde gerçekleştirdiği son güncellemelerle gıda etiketleri ve ürün sunumlarında önemli değişiklikler yaptı. Bu düzenleme, çocukların korunması ve tüketicilerin yanıltılmasının önlenmesi amacıyla, etiketlerdeki ifadelerin daha net hale getirilmesini sağlıyor. Çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ürün tasarımlarına sınırlama getirildi. Şiddeti teşvik eden ya da çocuklarda olumsuz algı yaratabilecek şekil ve ambalajlarla gıdaların satışına yasak getirildi. Yeni kılavuzda, klozet, silah, kafatası, beyin, göz ve ayak gibi figürlerin ürün tasarımında kullanılmasının uygun olmadığı açık bir şekilde ifade edildi. Ancak, gülümseyen yüz veya nazar boncuğu gibi görsellerin bu yasak kapsamına girmediği belirtildi.
YANILTICI GÖRSEL VE İFADELER YASAK
Yapılan düzenlemeyle, ürün ambalajlarında kullanılan görsellerin ve ifadelerin tüketiciyi yanıltmaması için kurallar genişletildi. Özellikle, gerçek meyve yerine aroma kullanılan ürünlerde, o meyvenin gerçek görselinin kullanılması yasaklandı. ‘Peynirli’ ve ‘çilekli’ gibi ifadeler, yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması durumunda yazılabileceği belirtildi. Aroma içeren ürünlerde ise mutlaka ‘aromalı’ ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi.
‘EV YAPIMI, TAZE, GÜNLÜK’ İFADELERİNE SINIRLAMA
Pazarlama ifadeleriyle ilgili yanıltıcı olabilecek durumlara da kısıtlamalar getirildi. Endüstriyel üretim ürünlerinde ‘ev yapımı’ ifadesinin kullanımı tamamen yasaklandı. Ayrıca, ‘yüzde 100 doğal’, ‘en doğal’, ‘hakiki’ gibi abartılı ifadelerin kullanımı da kaldırıldı. ‘Doğal’ ifadesinin güncel kuralı, ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi gerektiğidir. ‘Taze’ ve ‘günlük’ ifadeleri için de belirli kurallar oluşturuldu. ‘Günlük’ ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecekken, ambalajlı ürünlerde ‘taze sıkılmış’ veya ‘fırından taze’ gibi ifadelerin kullanılması yasaklandı. Dondurulmuş veya işlenmiş ürünlerde ‘taze’ ifadesine izin verilmeyecek.
VEGAN ÜRÜNLERE YENİ KURALLAR
Vegan ve vejetaryen ürünlerle ilgili düzenlemeler de güncellendi. Bu kapsamda, bitkisel ürünlerde ‘süt’, ‘peynir’, ‘yoğurt’ gibi hayvansal çağrışım yapan ifadelerin kullanılması yasaklandı. ‘Vegan peynir’ gibi isimlendirmelerin yanı sıra, ‘bitkisel bazlı içecek’ gibi ifadeler kullanılabileceği duyuruldu. Ürünlerin hayvansal gıdaların yerine geçiyormuş gibi tanıtılması da sınırlandırıldı. Revizyonla birlikte ‘katkısız’ ve ‘içermez’ ifadelerine standart getirildi. ‘Yüzde 100 katkısız’ ve ‘tamamen katkısız’ gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Bir ürünün içermediği bileşenler üzerinden pazarlama yapılmasının önüne geçilmesi amaçlandı. ‘Palm yağı içermez’ veya ‘glukoz şurubu içermez’ gibi ifadelerin yanıltıcı olabileceği gerekçesiyle kullanımı sınırlandırıldı.
MENÜLERDE İÇERİK BİLGİSİ YER ALACAK
Gıda etiketlerinin yalnızca bilgi vermesi değil, aynı zamanda tüketicilerin doğru ve bilinçli tercih yapmalarını sağlayacak şekilde açık, net ve yanıltıcı olmayan bir yapıda olması zorunlu hale getirildi. Toplu tüketim alanlarında gıdanın bileşenleri ve enerji değeriyle ilgili bilgilendirme, tüketicinin kolayca görebileceği ve açıkça okuyabileceği şekilde; menüler, yazı tahtaları, broşürler, karekodlar, dijital ekranlar gibi araçlar aracılığıyla gerçekleştirilecek.
1 TEMMUZ’A KADAR SÜRE VERİLDİ
Bakanlık, işletmelerin bu yeni düzenlemelere uyum sağlaması için kademeli bir geçiş takvimi belirledi. Ulusal çapta zincir halinde faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri için 1 Temmuz 2026 tarihine kadar, küçük ölçekli esnaf ve işletmelere ise enerji (kalori) bildirimleri gibi düzenlemeler için 2027 yılı sonuna kadar süre tanındı.
