ANTALYA, (Antalya Olay) – Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Mart 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Çandır, Tarım-GFE’nin mart ayında bir önceki aya göre yüzde 3,89 oranında artış gösterdiğini belirtti. “Bu oran, endeksin 2015 yılından bu yana ölçülmeye başlandığı mart ayları ortalamasının (2,22) yüzde 75 üzerinde yer almaktadır” diye ekledi. Ayrıca, Tarım-GFE’nin yıllık artışının ise yüzde 34,26 olduğunu kaydeden Çandır, bu oranın son 10 yılın mart ayları ortalamasının (31,65) yüzde 8 üzerinde olduğunu vurguladı. Çandır, mart ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonunun, hem aylık hem de yıllık bazda yükseliş kaydettiğini, 10 yıllık mart ayı ortalamalarına göre önemli bir artış yaşandığını ifade etti.
GÜBREDE KAYDA DEĞER ARTIŞ
Tarım-GFE’nin alt kalemlerini incelediğinde, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarının aylık yüzde 4,39 ve yıllık yüzde 35,82 oranında arttığını bildiren Çandır, tohumda aylık yüzde 1,91, enerjide yüzde 9,55, gübrede yüzde 9,60, ilaçta yüzde 3,60, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,04, yemde yüzde 2,55 ve diğer kalemlerde ise yüzde 1,41 oranında artış yaşandığını dile getirdi. Yıllık değişimlere baktığında ise tohumda yüzde 33,58, enerjide yüzde 34,24, gübrede yüzde 48,33, ilaçta yüzde 20,30, veteriner hizmetlerinde yüzde 35,59, yemde yüzde 35,86 ve diğer kalemlerde yüzde 33,46 artış kaydedildiğini belirtti. Ayrıca, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 0,84 ve yıllık yüzde 25,17 artış gerçekleştiğini ifade etti.
Mart ayı tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE’nin de aylık yüzde 3,85 ve yıllık yüzde 36,09 oranında artış gösterdiğini hatırlatan Başkan Ali Çandır, “Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak mayıs, haziran, eylül ve ocak aylarındaki olumlu durum, mart ayında tekrar etmiştir” dedi.
Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğini kaydeden Çandır, yurt dışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin mart ayında aylık yüzde 3,94, yıllık yüzde 35,40 arttığını, yurt içi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE’nin ise aylık yüzde 2,3, yıllık yüzde 28,08 oranında yükseldiğini aktardı. Çandır, “Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 2,3 ve yıllık olarak yüzde 34,32 artış göstermiştir. Bu durum, mart ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini ortaya koymaktadır” açıklamasında bulundu.
KÜRESEL RİSKLERİN ETKİSİ
Mart ayında üretici kesimindeki enflasyonlara karşılık tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 1,94, yıllık yüzde 30,87 oranında artış gösterdiğini belirten Çandır, “Tüketici tarafındaki gıda enflasyonu ise mart ayında aylık yüzde 1,79 ve yıllık yüzde 32,36 olarak ilan edilmiştir. İşlenmemiş gıda enflasyonu ise martta aylık yüzde 3,18 ve yıllık yüzde 33,29 seviyesinde gerçekleşmiştir. Yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 3,08 ve yıllık yüzde 36,86 artış olarak kaydedilmiştir” dedi. Çandır, “Mart ve nisan aylarında yaşanan küresel olaylar göz önüne alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olmak üzere, tarımsal girdi kalemlerinde büyük artışların yaşanma riski bulunmaktadır. İlan edilen mart ayı rakamları, bu risklerin gerçekleştiğini göstermektedir” değerlendirmesinde bulundu.
