ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekâ alanında Çin’in önünde olduklarını savunarak teknolojik üstünlüğün korunması gerektiğini ifadelerine yer verdi; sektöre yönelik olası kısıtlamalara da kapıyı tamamen kapatmadı.
Yapay Zekânın Hızla Gelişmesiyle Birlikte
Trump’ın son açıklamaları, yönetimin daha önce açıkladığı yapay zekâ politikasıyla da büyük ölçüde örtüşüyor. Beyaz Saray’ın “America’s AI Action Plan” adıyla duyurduğu strateji; yeniliklerin hızlandırılması, yapay zekâ için gerekli altyapının geliştirilmesi ve ABD’nin uluslararası teknoloji diplomasisindeki etkisinin artırılması olmak üzere üç temel eksen üzerine kuruldu. Yönetim, yapay zekâ sektörünün ağır düzenlemeler sebebiyle yavaşlamaması gerektiğini savunurken veri merkezleri, yarı iletken üretimi, enerji altyapısı ve Amerikan yapay zekâ teknolojilerinin dış pazarlara taşınmasını da rekabet stratejisinin parçaları arasında görüyor.
Bununla birlikte Washington tamamen kuralsız bir model de izlemiyor. Beyaz Saray tarafından açıklanan ulusal yapay zekâ çerçevesinde çocukların korunması, telif hakları, mahremiyet, enerji maliyetleri ve belirli kullanım alanlarında ortaya çıkabilecek riskler gibi konular ayrı düzenleme başlıkları olarak ele alınıyor. Haziran ayında yayımlanan bir başka başkanlık kararı da yapay zekânın siber güvenlik ve kritik altyapılarda kullanımına ilişkin federal kurumlara görevler verirken, teknolojinin bilgisayar sistemlerine yönelik yasa dışı faaliyetlerde kullanılmasına karşı mevcut federal yasaların uygulanmasını öne çıkarıyor.
Trump Yönetimi Hızlı Gelişimi Önceliklendiriyor
Yapay zekâ düzenlemesi yalnızca teknolojinin geliştirilmesini durdurmak veya devam ettirmek şeklinde iki seçenekten oluşmuyor. Düzenleme modellerinde sistemlerin kullanıma sunulmadan önce test edilmesi, güvenlik açıklarının değerlendirilmesi, risklerin belgelenmesi, kullanım sırasında performansın izlenmesi ve ciddi sorunlar ortaya çıktığında müdahale mekanizmalarının işletilmesi gibi yöntemler bulunuyor. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü’nün (NIST) Yapay Zekâ Risk Yönetimi Çerçevesi de risklerin belirlenmesi, ölçülmesi, yönetilmesi ve sistemlerin düzenli biçimde değerlendirilmesi yaklaşımını esas alıyor.
Söz konusu çerçeve gönüllü nitelikte olmakla birlikte şirketler ve kamu kurumları için teknik bir risk yönetimi modeli sunuyor. ABD’de yenilik ve rekabet gücünü koruma yaklaşımı öne çıkarken Avrupa Birliği daha kapsamlı ve risk temelli bir düzenleme modelini hayata geçiriyor. AB Yapay Zekâ Yasası çerçevesinde sistemlerin oluşturduğu risk düzeyine göre farklı yükümlülükler uygulanırken, bazı yapay zekâ uygulamalarına ilişkin yasaklar, genel amaçlı yapay zekâ modellerine yönelik kurallar ve belirli şeffaflık hükümleri kademeli biçimde yürürlüğe giriyor.
Alanya Gecelerinde Ritmi Halil Vergin Belirliyor
Bu model, tüm yapay zekâ sistemlerine aynı kuralların uygulanması yerine kullanım alanı ve potansiyel zarar düzeyine göre farklı denetim mekanizmaları oluşturulmasının dünyadaki en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Düzenleme tartışmasının Washington açısından en kritik boyutlarından birini Çin ile rekabet oluşturuyor. İki ülke yapay zekâyı yalnızca teknoloji sektörü açısından değil, ekonomik büyüme, yarı iletkenler, siber güvenlik ve askeri kapasite bakımından da stratejik bir alan olarak değerlendiriyor.
Reuters’ın aktardığına göre Washington ile Pekin arasındaki başlıca anlaşmazlıklar gelişmiş çiplere erişim, teknoloji transferi ve yapay zekâ sektörünün nasıl yönetileceği gibi başlıklarda yoğunlaşıyor. Buna karşılık iki taraf arasında gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin yaratabileceği ortak güvenlik risklerinin görüşülmesine yönelik temaslar da sürüyor. Bu nedenle olası bir düzenlemenin kapsamı, yalnızca teknoloji şirketlerinin faaliyetlerini değil küresel güç dengesini de etkileyebilecek bir konu olarak görülüyor.
Yapay Zeka Nasıl Denetlenebilir?
Çok katı kuralların inovasyon ve yatırım üzerinde baskı yaratabileceğini savunanlar bulunurken, diğer tarafta ileri düzey sistemlerin kontrol dışı davranışları, siber saldırılar, yanlış bilgi üretimi ve kritik altyapılarda oluşturabileceği riskler sebebiyle daha güçlü güvenlik mekanizmaları isteyen kesimler bulunuyor. ABD’deki tartışmanın temel düğüm noktası da teknolojik liderliği kaybetmeden bu risklerin nasıl sınırlandırılabileceği sorusunda toplanıyor. Trump aynı zamanda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirilmesi planlanan görüşmenin iptal edilmesi ihtimalinden endişe duymadığını ve Çin lideriyle ilişkilerinin “Çok iyi” olduğunu ifadelerine yer verdi.
Güncel diplomatik hazırlıklarda yapay zekânın da ABD-Çin görüşmelerinin kritik başlıklarından biri olması bekleniyor. Reuters ve Associated Press’in aktardığı bilgilere göre iki ülke arasında yapay zekâ güvenliği ve yönetişimi meselesinde temaslar gündemde bulunurken, ekonomik ve stratejik rekabet sebebiyle kapsamlı bir mutabakata ulaşılmasının önünde kritik görüş ayrılıkları bulunuyor. Trump’ın son sözleri de Washington’ın önceliğinin şimdilik yapay zekâ yarışını yavaşlatmaktan çok ABD’nin teknolojik üstünlüğünü korumak olduğunu gösteriyor.
