Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, dijital platformlardan gelir elde eden devlet memurlarının faaliyetlerinin 657 sayılı Kanun’daki ticaret yasağı kapsamında değerlendirilebileceğini YÖK’e bildirdi.
Devlet memurlarının YouTube, sosyal medya, internet siteleri ve mobil uygulamalar üzerinden gelir elde etmesine ilişkin tartışmada yeni bir resmi değerlendirme ortaya çıktı. Yükseköğretim Kurulu’nun görüş talebi üzerine konuyu inceleyen Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın değerlendirmelerini de dikkate alarak, söz konusu faaliyetlerden sağlanan gelirin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28’inci maddesindeki ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyet yasağı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.
657 SAYILI KANUNDAKİ TİCARET YASAĞI ESAS ALINDI
Değerlendirmenin hukuki dayanağını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı” başlıklı 28’inci maddesi oluşturuyor. Düzenleme; memurların tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek faaliyetlerde bulunmalarına, ticaret ve sanayi kuruluşlarında görev almalarına ve kanunda belirtilen bazı ticari sıfatları üstlenmelerine sınırlama getiriyor. Dijital ekonominin büyümesiyle birlikte YouTube reklam gelirleri, sosyal medya iş birlikleri, internet sitesi gelirleri ve uygulama satışlarının bu hüküm karşısındaki durumu da kamu personeli açısından önemli bir tartışma alanına dönüşmüş durumda.
VERGİ İSTİSNASI MEMURİYET YASAĞINI ORTADAN KALDIRMIYOR
Konunun en önemli ayrımlarından biri vergi mevzuatı ile kamu personeli mevzuatının farklı hükümler içermesi. Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/B maddesi; sosyal içerik üreticiliği, internet ve benzeri elektronik ortamlardan sunulan belirli hizmetler ile mobil cihazlar için uygulama geliştiriciliğinden sağlanan kazançlara belirli şartlarla vergi istisnası getiriyor. İstisnadan yararlanılması halinde Türkiye’de kurulu bir bankada hesap açılması, ilgili hasılatın bu hesap üzerinden tahsil edilmesi ve banka tarafından hasılat üzerinden yüzde 15 oranında gelir vergisi kesintisi yapılması gerekiyor. Ancak bir gelirin vergi mevzuatında istisna kapsamında bulunması, devlet memurları bakımından 657 sayılı Kanun’daki ticaret yasağının da ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
KAZANÇ AMACI OLMAMASI TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın konuya ilişkin yaklaşımında, ticari faaliyetin bir emek-sermaye organizasyonuna dayanabileceği ve faaliyetin ticari nitelik kazanması için kişinin mutlaka başlangıçtan itibaren para kazanma amacı taşımasının gerekmediği belirtiliyor. Vergi idaresinin daha önce yayımladığı özelgelerde de organizasyonun bütün unsurlarıyla değerlendirildiğinde “kazanç sağlama potansiyeline sahip olması” ölçütüne vurgu yapılıyor. Bu nedenle internet üzerinde düzenli biçimde içerik üretilmesi veya gelir oluşturabilecek dijital bir yapının işletilmesi, somut olayın özelliklerine göre ticari faaliyet değerlendirmesine konu olabiliyor.
Onca can göz göre göre gitmiş: Girne’de batan gemi ile ilgili şok iddialar
İçeriği Görüntüle
YOUTUBE’DAN UYGULAMA GELİRİNE KADAR GENİŞ ALAN
Dijital gelir modellerinin çeşitlenmesi de değerlendirmeyi geniş bir çalışan kitlesi açısından önemli hale getiriyor. Video platformlarındaki reklam gelirleri ve sosyal medya içerik üreticiliğinin yanı sıra internet üzerinden verilen bazı hizmetler ile mobil uygulamaların elektronik satış ve paylaşım platformlarından sağladığı gelirler de vergi mevzuatında düzenlenmiş durumda. Gelir İdaresi’nin özelgelerinde internet sitelerinden veya dijital ürün ve hizmetlerden sağlanan bazı gelirlerin şartlarına göre ticari kazanç hükümleri kapsamında değerlendirilebildiği görülüyor.
DİSİPLİN SÜRECİ NASIL İŞLEYEBİLİR?
Bir memurun yasak kapsamındaki kazanç getirici faaliyette bulunduğunun ileri sürülmesi, doğrudan ve otomatik olarak ceza verildiği anlamına gelmiyor. Kamu personeli hakkındaki disiplin işlemlerinde ilgili mevzuat çerçevesinde olayın niteliğinin, faaliyetin nasıl yürütüldüğünün ve memurun durumunun somut olarak incelenmesi gerekiyor. Bu nedenle sosyal medya hesabı sahibi olmak ile bu hesap üzerinden düzenli ticari gelir elde etmek aynı hukuki sonucu doğurmayabilir. Belirleyici olan, faaliyetin niteliği ve 657 sayılı Kanun’daki yasaklarla ilişkisinin somut olay özelinde ortaya konulması olacak.
MEMURLARIN GELİR MODELİNİ AYRI DEĞERLENDİRMESİ GEREKİYOR
Yeni değerlendirme özellikle kamu görevlilerinin kişisel internet sitesi, YouTube kanalı, sosyal medya hesabı veya geliştirdikleri mobil uygulamalar üzerinden para kazanmadan önce hem vergi hem de personel mevzuatını birlikte incelemesini gerekli hale getiriyor. Vergi dairesinden istisna belgesi alınması veya gelirin vergisinin banka tarafından kesilmesi, tek başına faaliyetin kamu personeli mevzuatına uygun olduğunu göstermiyor. Tereddüt bulunan durumlarda memurun bağlı bulunduğu kurumdan veya yetkili mercilerden yazılı görüş istemesi, daha sonra ortaya çıkabilecek disiplin uyuşmazlıkları bakımından önem taşıyor.
DİJİTAL EKONOMİ MEMURİYET MEVZUATIYLA KARŞI KARŞIYA
Sosyal medya ve uygulama ekonomisinin geleneksel ek iş modellerinden farklılaşması, yıllar önce oluşturulan kamu personeli kurallarının yeni gelir yöntemlerine nasıl uygulanacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. İçerik üreticilerinin reklam, izlenme, abonelik, tanıtım ve platform ödemeleri gibi farklı kanallardan kazanç sağlayabilmesi nedeniyle her faaliyet aynı özellikleri taşımıyor. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’nin YÖK’e ilettiği değerlendirme ise özellikle gelir elde edilen dijital faaliyetler bakımından 657 sayılı Kanun’un 28’inci maddesindeki sınırlamaların dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
