Selma KUNAR/ANTALYA, (Antalya Olay) – MUĞLA’nın Marmaris ilçesinde yer alan Amos Antik Kenti’ne ait 2 bin 200 yıllık yazıt, antik dönemde bağcılık ve incir yetiştiriciliğine ilişkin sıkı kuralların varlığını gözler önüne serdi. Yazıtta, her 100 drahmi kira için 800 üzüm fidanı ile 40 incir fidanı dikme zorunluluğu belirtiliyor. Amoslular, araziyi etkili bir biçimde kullanmayı hedefleyerek, fidanların çukurlarının derinliği ve aralıkları hakkında detaylı düzenlemeler yapmış, ayrıca üzüm ve incir arasına tahıl ekimi de gerçekleştirmişlerdir.
Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatih Onur, Muğla’nın Fethiye ilçesinde bulunan bu yazıtın, antik dönemin tarım politikalarının anlaşılması açısından büyük bir öneme sahip olduğunu belirtti. Yazıtın, tarımsal işlemler hakkında kapsamlı bilgiler sunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Onur, “Amos kentinde daha önce benzer içerikli birçok yazıt bulundu. Bu yazıt, bilinen bir yazıt grubunun parçasıdır” dedi. Yazıtta, Amos kentinde yalnızca Amosluların katılabileceği bir ihaleyle dağıtılan tarım arazilerinin detayları yer alıyor. Prof. Dr. Onur, “Bu tarlalarda üzüm ve incir ekiliyor. Bunlar, sözleşmelere bağlanmış şekilde yazıtta yer alıyor” şeklinde konuştu.
KİRA BEDELİNE GÖRE FİDE SAYISI
Prof. Dr. Onur, bu kutsal hazine arazilerinin kira bedelinin her 100 drahmisi için 800 asma fidesi dikilmesinin zorunlu olduğunu ifade etti. “Kontratta her bir asma fideleri için 40 tane incir dikilmesi gerektiği de belirtilmektedir. Örneğin, 500 drahmi ödendiğinde, 4 bin asma fidesi ve 200 incir dikmek gerekecektir” dedi.
TAHIL DA EKİLİYOR
Yazıda sadece asma ve incir ekilmesine izin verildiğine dair doğrudan bir ifade olmadığını belirten Prof. Dr. Onur, “Ancak metinde asmaların sıralarının aralarındaki mesafe gibi detaylar yer alıyor. Eğer arazi yamaç arazideyse ölçüler değişiyor. Düz arazide ise farklılık gösteriyor. Asmaların sıraları arasındaki mesafeler de belirtiliyor. Bu alanlar, tahıl ekimi için de kullanılabiliyor. Amoslular, maksimum verim elde etmek için arazinin her noktasını değerlendiriyor” şeklinde konuştu.
ASMAYI KORUMAK İÇİN İNCİR
Asmaların arasına incir dikilmesinin önemine dikkat çeken Prof. Dr. Onur, “İncir, üzümü koruyan bir bitki olarak görev yapıyor. Üzümün özel bir zararlısı var; incir bu zararlının üzüme yaklaşmasını engelliyor. Dolayısıyla üzüm sağlıklı kalıyor” ifadelerini kullandı.
ANTİK COĞRAFYADA TEK
Fethiye’de bulunan yazıt, Anadolu’da yalnızca Amos’ta yer almaktadır. Prof. Dr. Onur, “Bu yazıt grubu oldukça ilginç ve tek bir örnek olarak değerlendiriliyor. Antik dünyada, Atina ve Yunanistan’da bazı benzer örnekler mevcut ancak tam olarak eşleşmiyor. Bu açıdan Amos’taki yazıt grubu, antik coğrafyada benzersiz bir yapı arz ediyor” dedi.
DOR LEHÇESİYLE YAZILMIŞ
Prof. Dr. Onur, Amos’un o dönemlerde Rodos toprakları içerisinde bulunduğunu belirterek, “Amos, Rodos’un doğrudan kendi topraklarıydı ve orada yaşayan herkes Rodos vatandaşıydı. Yazıtlar, Rodos’un Dor lehçesiyle yazılmıştır” dedi.
FETHİYE’DE BULUNDU
Yaklaşık 2 bin 200 yıllık olan yazıt, Amos’ta üretilmiş olsa da Fethiye’de bulunmuştur. Prof. Dr. Onur, “Yazıt, antik dünyada uygulanan bir sistemin sonucu olarak Fethiye’de ortaya çıktı” şeklinde konuştu. Yazıtın, muhtemelen Amos kenti terk edildikten sonra, Orta Çağ’da bir geminin tabanına konmak amacıyla Şövalye Adası’na getirildiğini ifade etti.
‘İNŞALLAH MÜZEDE SERGİLEYECEĞİZ’
Yazıtın, Şövalye Adası’nda inşa malzemesi olarak kullanıldığını belirten Prof. Dr. Onur, “Yazıtı, Orta Çağ’da yapılmış bir şapelin zemininde bulduk. Şu anda Fethiye Müzesi’nde korunuyor. Müze yenileniyor. Açıldığında bu eseri de sergileyebileceğiz” dedi.
KAZILAR 2019’DA BAŞLADI
Amos Antik Kenti Kazı Başkanı Doç.
