Türkiye’de 2013 yılından bu yana tek doz uygulanan suçiçeği aşısında ikinci doz dönemi başladı.
‘Türkiye 2013’te Tek Dozla Başladı’
Sağlık Bakanlığı’nın aşı takviminde yaptığı düzenlemeyle ikinci doz 4 yaş grubuna uygulanırken, 4-6 yaş arasındaki çocuklar için de yakalama aşılaması faaliyete geçirildi Sağlık Bakanlığı, Eylül 2026 itibarıyla suçiçeği aşısının ikinci dozunu 48. ayda (4 yaş) rutin aşı takvimine eklerken, 49-72 ay arasındaki çocuklar için de yakalama aşılaması başlattı. Yeni uygulama aileler arasında “İkinci doz gerçekten gerekli mi?”, “Aşının yan etkisi var mı?” ve “Çocuğum hastalığı geçirdiyse ne yapılmalı?” sorularını tartışmaları beraberinde getirdi.
Aile Hekimleri Derneği Antalya Şubesi Başkanı Dr. Dilek Şahin, suçiçeği aşısında ikinci doz uygulamasının çocukların korunması ve toplum bağışıklığının güçlendirilmesi açısından kritik olduğunu altını çizdi. Şahin, ikinci dozun tıbbi açıdan gerekliliğine dikkat çekerek, “2. doz aşı sadece gerekli değil, çoktan atılması gereken bir adımdı” dedi. Dünyada suçiçeği aşısının tek dozdan iki dozlu uygulamaya geçiş sürecine değinen Şahin, “Dünya tıp literatürü bu gerekliliği bundan tam 20 yıl önce kavradı.
Örneğin ABD ve Avrupa’nın birçok ülkesi 1990’ların ortasında tek dozla başladı buna karşın 2000’lerin başında gördüler ki; tek doz aşı çocuğu hastaneye yatmaktan korusa da virüsün bulaşmasını ve okullardaki salgınları engellemeye yetmiyor” ifadelerini kullandı. İkinci dozun koruyuculuğu artırdığını belirten Şahin, “Aşılanmış çocukların yeniden hastalanması üzerine Dünya Sağlık Örgütü ve CDC 2006 yılında 2 dozlu şemayı standart hale getirdi. İkinci doz, vücuttaki antikor seviyesini katlayarak koruyuculuğu yüzde 85’lerden yüzde 98-100 seviyesine çıkarıyor ve toplumda virüsün dolaşımını fiilen bitiriyor” diye konuştu.
Göç ve Afetlere Dikkat Çekti
Türkiye’nin suçiçeği aşısını ulusal takvimine 2013 yılında dahil ettiğini hatırlatan Şahin, iki doz uygulamasına daha erken geçilebileceğini belirterek, “Türkiye suçiçeği aşısını ulusal aşı takvimine buna karşın 2013 yılında dâhil edebildi. Yani biz tek doza başladığımızda, gelişmiş dünya zaten 2. doza geçeli 7 yıl olmuştu. Bu gecikmenin arkasında o dönemki aşı tedarik bütçeleri, lojistik planlamalar ve ‘tek doz hastalığı hafif geçirip atlatmak için yeterlidir’ şeklindeki eksik idari yaklaşım yatıyordu.
Oysa tıp dinamiktir” ifadelerini kullandı. Virüsün toplumdaki dolaşımının engellenmesi gerektiğini vurgulayan Şahin, “Virüsün toplumdaki dolaşımını kesmediğiniz sürece, aşılanmamış ya da bağışıklığı zayıflamış her birey bir risk alanına dönüşür” diye konuştu. Türkiye’nin toplumsal bağışıklığını etkileyen faktörler arasında göç hareketleri ve doğal afetlerin de bulunduğunu belirten Şahin, “Türkiye’nin demografik ve epidemiyolojik yapısı, İsviçre veya İsveç gibi durağan değildir.
Son 30-40 yıla baktığınızda toplumsal bağışıklık kalkanımızı defalarca sarsan devasa olaylar yaşadık. 1990’lardaki Körfez Savaşı’ndan itibaren başlayan, 2011 Suriye iç savaşıyla zirveye ulaşan kitlesel göç dalgaları ülkemize aşı geçmişi bulunmayan, aşı takvimleri savaş sebebiyle yarıda kalmış milyonlarca insanı getirdi. Bu durum toplumumuzda ciddi ‘bağışıklık açıkları’ ve duyarlı nüfus birikimi yarattı” ifadelerini kullandı.
‘Aşı Karşıtlığı Toplumsal Bağışıklığı Etkiliyor’
Doğal afetlerin ardından ortaya çıkan barınma koşullarına da dikkat çeken Şahin, “1999 Marmara Depremi’nde de gördük, en son 2023 Hatay ve Kahramanmaraş depremlerinde de yaşadık: Yüz binlerce insanın konteyner kentlerde, çadırlarda, zorlu hijyen şartlarında toplu yaşamak zorunda kalması bulaşıcı hastalıklar için adeta biçilmiş kaftandır” dedi. Pandemi döneminde rutin aşılama hizmetlerinde yaşanan aksamalara da değinen Şahin, “Pandemi döneminde rutin aşılamalarda yaşanan aksamaları da eklediğinizde; 2. doz suçiçeği aşısı Türkiye için bir lüks değil, kaçınılmaz bir toplum sağlığı zorunluluğu haline geldi” diye konuştu. Aşı karşıtlığı ve aşı kararsızlığının toplum sağlığı açısından kritik bir tehdit oluşturduğunu söyleyen Şahin, “Aşı karşıtlığı, Dünya Sağlık Örgütü’nün de belirlediği üzere artık küresel ölçekte toplum sağlığını tehdit eden en büyük ilk 10 riskten biridir.
Biz buna sahada ‘bilim dışı bir salgın’ diyoruz” ifadelerini kullandı. Aşılanmanın yalnızca bireysel bir karar olmadığını vurgulayan Şahin, “Aşılanma, sadece bireysel bir tercih veya çocuk koruma kararı değildir; aşılanma, toplumsal bir sorumluluktur. Aşı karşıtlığı ve bilgi kirliliği yüzünden bu oranlar düşmeye başladığında, toplumda ‘duyarlı nüfus’ dediğimiz aşılanmamış veya eksik aşılanmış küme birikir.
Bu durum; kanser tedavisi gören, bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan veya henüz aşı yaşı gelmemiş minik bebeklerimizi doğrudan hedef haline getirir” diye konuştu. Suçiçeğinin toplumda zaman zaman hafife alındığını belirten Şahin, “Suçiçeği ‘nasıl olsa her çocuk geçirir’ denilerek hafife alınacak basit bir döküntüden ibaret değildir; beyin iltihabı (ensefalit), zatürre ve kalıcı hasarlara yol açabilen ciddi bir enfeksiyondur” dedi. Aşı meselesinde bilgi kirliliğine karşı bilimsel verilerin esas alınması gerektiğini ifade eden Şahin, “Aşı karşıtlığının yarattığı bu tahribatı kırmanın tek yolu bilimsel verilere güvenmek, dezenformasyona prim vermemek ve aşı takvimine eksiksiz uymaktır” ifadelerini kullandı.
‘Suçiçeği Basit Bir Döküntü Değil’
Sağlık Bakanlığı’nın yeni uygulamasının önemine dikkat çeken Şahin, “Sağlık Bakanlığı’nın 1 Eylül 2026 itibarıyla başlattığı bu uygulama son derece hayati. Artık suçiçeği aşısının 1. dozu 12. ayda, 2. dozu ise 48. ayda, yani 4 yaşında hayata geçirilecek. Aynı zamanda 49-72 ay, yani 4-6 yaş arasındaki çocuklarımız için de kaçırılan dozları tamamlamak adına bir ‘yakalama aşılaması’ yürütülüyor” dedi.
Ailelere çağrıda bulunan Şahin sözlerini şöyle tamamladı: “Ailelerimizden ricamız şudur: ‘Bizim çocuğumuz 1 yaşında aşısını olmuştu’ deyip geçmesinler. Çocuğunun ve toplumun sağlığını düşünen her velimiz, 4 yaşına gelen evlatlarını ve 49-72 ay arasındaki çocuklarını mutlaka Aile Sağlığı Merkezlerimize getirerek 2. doz aşılarını yaptırsınlar. Toplumsal bağışıklık zincirinin tek bir halkasının dahi kopmasına izin veremeyiz.”
