TÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Fizyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Levent Öztürk, şehirlerdeki suni aydınlatmalar ve cep telefonları gibi elektronik cihazların yaydığı mavi ışığın insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dair önemli açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Öztürk, son yıllarda aşırı aydınlatmanın ışık kirliliği sorunu haline geldiğini belirterek, son sekiz yılda gece aydınlatma seviyesinin iki katına çıktığını ifade etti. Aşırı aydınlatmanın getirdiği sorunlara dikkat çeken Öztürk, “Aydınlatmayı sadece güzel bir süs aracı olarak görmemeliyiz. Bunun çok çeşitli etkileri var. Öncelikle, aydınlatma için gerekli enerji desteği, yüksek karbondioksit emisyonlarına yol açıyor. Yaklaşık 200 milyar kilogram civarında karbondioksit emisyonuna neden oluyor ki bu da yaklaşık 400 terawatt saatlik bir aydınlatma gücü sağlamak için gereklidir. Bu durum ekonomik ve çevresel kirlilik açısından önemli bir meseledir. Ayrıca, insan dışındaki canlılar üzerinde de ciddi etkiler bulunmaktadır. Örneğin, gece avlanan hayvanlar, aşırı ışık nedeniyle avlanma fırsatı bulamadıkları için yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır” dedi.
‘IŞIK KİRLİLİĞİNİ ENDOKRİN KİRLETİCİ OLARAK GÖRÜYORUZ’
Aşırı aydınlatmanın insan sağlığı üzerindeki etkilerini vurgulayan Prof. Dr. Öztürk, “Aydınlık, çeşitli hastalıklarla ilişkili hale gelmeye başladı. Günümüzde ışık kirliliğini bir endokrin kirletici olarak değerlendiriyoruz. Bu durum, uyku kalitesinin bozulması, sirkadiyen ritimlerin alt üst olması gibi sorunların yanı sıra vücudun iç sağlık sistemini ve hormonlarını olumsuz etkiliyor. Tüm bunlar, gece özellikle suni aydınlatmanın ciddi bir sorun olduğunu gözler önüne seriyor. Doğal olarak var olan ay ışığı, yıldızların ışığı gibi aydınlatmaların yerini almasıyla, son on yılda yıldızlı gecelerimizi kaybettik. Artık gökyüzüne baktığımızda, suni ışıkla aydınlatılmış bir manzara ile karşılaşıyoruz” şeklinde konuştu.
‘DEPRESYON RİSKİYLE İLİŞKİLİ’
Prof. Dr. Öztürk, dış ortamda meydana gelen ışık kirliliğinin yanı sıra, cep telefonlarının yaydığı mavi ışığın zararlarına da dikkat çekti. “Gece dışarıda olduğumuzda, dış ortamın aydınlatmasına maruz kalıyoruz. Ancak evlerde de bu durum devam ediyor ve ışık kirliliğinin doğası değişiyor. LED aydınlatmaların yaygınlaşması ile birlikte kısa dalga boyuna sahip mavi ışık maruziyeti artmış durumda. Yapılan çalışmalara göre, genç adölesanlarda gece saat 8’den sonra 4 saat ve üzerindeki mavi ışık maruziyetinin depresyon riski ile ilişkili olduğu kanıtlanmıştır. Gençlerde depresyon yaygınlığı hızla artarken, bunun sebeplerinden birinin ışık kirliliği ve mavi ışık maruziyeti olduğunu anlamamız gerekiyor. Başka bir çalışmada, gebe kadınların dış ortamda yüksek seviyede ışığa maruz kalmasının doğum öncesi depresyonla ilişkili olduğu belirtiliyor. Hem dış ortamdaki aydınlatmalar hem de iç ortamdaki mavi ışık maruziyeti, hastalıklarla ilişkili hale gelmiştir” diye konuştu.
‘BİLİM İNSANLARI DA ZOR DURUMDA’
Suni şehir aydınlatmalarının gökyüzüyle ilgilenen bilim insanlarının çalışmalarını da olumsuz etkilediğine dikkat çeken Prof. Dr. Öztürk, “Atmosferde bir parlaklık yarattığı için gökyüzü ile ilgili çalışmalar yapan bilim insanlarının işleri zorlaşıyor. Daha zayıf ışık yayan yıldızlar görünmez hale geldi. Bu kirlilik gözlemevlerinin şehir merkezlerinden uzaklaştırılmasına neden olsa da, artık kaçacak yerleri kalmadı. Şehirlerin genişlemesi ile birlikte gökyüzüne bakarak veri toplayan bilim insanları da zor durumda” ifadelerini kullandı.
