İrem BAŞDAŞ/ANTALYA, (Antalya Olay) – Antalya Olgunlaşma Enstitüsü’nde, Teke yöresine ait geleneksel kadın başlıkları yeniden hayat buldu. Bu başlıkların, geçmişte kadınların sosyal statüsü, maddi durumu ve aile yapısını yansıtan önemli kültürel göstergeler olduğu vurgulandı. Gelin başlıklarının çiçek motifleriyle süslendiği, kayınvalidelerin başlıklarında ise gösterişli işlemelerin dikkat çektiği belirtildi.
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü, Antalya, Burdur, Isparta ve Teke yöresine ait geleneksel kadın başlıklarını yeniden üreterek sergiliyor. Bu eserlerin, geçmişte kadınların sosyal statüsünü, maddi durumunu ve aile yapısını yansıtan önemli kültürel göstergeler olduğu ifade ediliyor. Geçmişte banka sistemi bulunmadığı için kadınlar, değerli maden ve birikimlerini başlarında taşıyordu. Gelin başlıkları ise üzerlerindeki çiçek motifleri ile tanımlanabiliyordu. Yörelere göre kullanılan el sanatları farklılık gösterirken, Korkuteli’nde firkete, Elmalı’da iğne oyası, Akseki’de ise farklı oya teknikleri öne çıkıyor. Yeniden üretilen başlıklar, Akdeniz Üniversitesi’nin katkılarıyla yapılan bilimsel araştırmalar neticesinde aslına uygun olarak hazırlanıyor.
‘KADINLAR PARALARINI BAŞLARINDA TAŞIMAKTADIR’
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Emine Erkal, “Antalya, Burdur, Isparta ve Teke yöresi kadın başlıklarını sergiliyoruz. Bu başlıklar, o dönemin sosyal ve maddi durumunu, kişinin toplum içindeki konumunu ifade etmektedir. Banka hesabı olmadığı için kadınlar, paralarını başlarında taşıyordu. Gelin başı ise üzerindeki çiçeklerden anlaşılabiliyor. Varlıklı bir aileye ait olduğunu ise başındaki altınlar gösteriyor” dedi.
‘KÜLTÜREL MİRASA DOKUNAN ÖZEL BİR ÇALIŞMA’
Yöresel el sanatlarının farklılık gösterdiğine dikkat çeken Erkal, “Korkuteli yöresinde firkete, Elmalı yöresinde iğne oyaları, Akseki yöresinde ise sığ oyası öne çıkmaktadır. Ayrıca, bölgenin pamuk ve ipek üretimine bağlı olarak kullanılan ham maddeler de değişiklik göstermektedir. 14 farklı başlık sergiliyoruz ve hepsi derin araştırmalar sonucu hazırlandı. Bu çalışmalar Akdeniz Üniversitesi tarafından bilimsel bildirilerle desteklenmektedir. Dolayısıyla hem bilimsel hem de kültürel mirasa dokunan özel bir çalışma” ifadelerini kullandı.
‘ASLINA UYGUN HAZIRLANDI’
Kadın başlıklarının el emeği gerektirdiğine vurgu yapan Erkal, “Kumaşlardan üzerindeki iğne oyalarına, dantelalara ve eşarpların dokunmasına kadar enstitümüzde aslına uygun hazırlandı. Bey Anası başlığına baktığımızda siyah bir eşarp görmekteyiz. Bu, eşini kaybetmiş olduğunu simgelerken, üzerindeki yeşil şerit eşine kavuşma arzusunu, yani cennette buluşma umudunu temsil etmektedir. Başın sahibinin aynı zamanda gelinleri olduğu da anlaşılmaktadır. Önünde ‘bağırlık’ dediğimiz yarım gömlek bulunuyor. Antalya’nın sıcak iklimi nedeniyle yarım gömlek tercih edilmektedir. Üzerindeki özel pullu işlemeler ise kayınvalidelik konumunu ve gelinlerinin kendisine değer vererek bunu hediye ettiğini göstermektedir. Aynı zamanda kefen parasını da başında taşıdığını görmekteyiz” diye konuştu.
‘BAŞLIKLAR STATÜ GÖSTERGESİDİR’
Erkal, “Gelin başlıklarında çiçek motifleri daha fazla kullanılırken, altın daha az görülmektedir ve genellikle bölgenin çiçekleri işlenmektedir. Antalya Kaleiçi başlığına baktığımızda portakal çiçeklerini görürüz. Elmalı yöresinde o bölgede yetişen çiçeklerin florası yansıtılırken, Akseki’de kardelen çiçekleri dikkat çekmektedir. Bu durum, hem kültürü hem de yaşadığımız coğrafyanın iklim ve bitki örtüsünü başımızda taşıdığımızın en güzel kanıtlarından biridir. Bu başlıklar, dönemin kadınlarında statü göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Bir gelin, ailesinin ve soyunun birçok özelliğini başında taşır, böylece insanlar onun hangi aileye ve hangi sülaleye ait olduğunu anlayabilir” dedi. (Antalya Olay)
