Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu, AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut başkanlığında bir araya geldi. Toplantının açılışında konuşan Durgut, “Komisyonumuzun amacı yalnızca sorunları tespit etmek değil, bilimsel veriler ışığında biyopsikososyal boyutları göz önünde bulunduran, önleyici ve rehabilite edici sürdürülebilir politika önerileri geliştirmektir. Bu bağlamda, uluslararası iyi uygulama örneklerini incelemek, güçlü ve zayıf yönlerimizi analiz etmek ve ülkemize uygun modeller geliştirmek büyük önem arz etmektedir. Bugün yapılacak sunumların özellikle erken risk tespiti, kurumlar arası veri paylaşımı, çocuk koruma ve adalet sistemi uygulamaları konularında bizlere ışık tutacağını düşünüyorum” dedi.
‘ERKEN YAŞTA ÇOCUKLARIN CEZALANDIRILMASI SUÇU AZALTMIYOR’
Toplantıda, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ozan Selçuk bir sunum gerçekleştirdi. Selçuk, ABD’de çocuk ceza sistemlerinin eyaletlere göre farklılık gösterdiğini ifade ederken, Avrupa’daki örneklere de değindi. Türkiye’de ceza ehliyeti yaşının, Birleşmiş Milletler’in (BM) tavsiyesine benzer şekilde, düşük tutulmamasının önemine vurgu yapan Selçuk, “Almanya’da ceza ehliyeti yaşı 14, reşit olma yaşı ise 18’dir. Nörobilim çalışmaları, erken yaşta çocukların cezalandırılmasının suçu azaltmadığını, aksine korteksin stres altında gelişiminin zayıfladığını ve travmanın derinleşmesine yol açtığını göstermektedir. Bunun sonucunda, dürtü kontrolü gelişmediğinde bireyin yapacağı fiilin sonuçlarını öngörmesi ve karar alması zorlaşmaktadır” ifadelerini kullandı.
‘OKULLARDA SOSYAL HİZMET UZMANLARI GÖREVLENDİRİLMELİ’
Selçuk, suça sürüklenen çocuklarla ilgili Türkiye’ye yönelik önerilerini paylaşarak, “İngiltere örneğindeki gibi ‘Gençlik suç kurulları’ içinde polis, sosyal hizmet uzmanı ve okul temsilcilerinin aynı masada yer alması gerekiyor. Okulun bu süreçteki rolü oldukça önemlidir. Ben de okul sosyal hizmeti alanında çalışan bir akademisyen olarak, Türkiye’de okullarda sosyal hizmet uzmanlarının görevlendirilmesini destekliyoruz. ABD’deki kurumlar arasında bir kopukluk var; biz bu noktada kurumlar arası iş birliğini artırarak daha etkili bir müdahale ekibi oluşturabiliriz. Ülkemizde çocuk adalet sisteminde kurumların bir arada olması, ABD’deki sorunların yaşanmamasını sağlıyor ancak multidisipliner bir kurul oluşturulması süreci hızlandıracaktır. Denetimli serbestlik uygulanan bir çocuğa hangi bilimsel terapinin uygulanacağı netleştirilebilir. Örneğin, çoklu terapi yöntemleri kanıta dayalı bir sistem olarak ülkemizdeki yapılara entegre edilebilir. Onarıcı adalet sisteminin çocuk adalet sistemine dahil edilmesi ve diversion programına dönüştürülmesi önemli bir kazanım olarak öne çıkacaktır” dedi.
‘ÇOCUKLARIN SUÇA SÜRÜKLENMESİ KORUYUCU MEKANİZMALARIN ZAYIFLAMASIYLA ORTAYA ÇIKAR’
Daha sonra Uzman Pedagog ve Sosyal Çalışmacı Haluk Kaya, milletvekillerine bir sunum gerçekleştirdi. Kaya, “Çocuklar suçlu doğmaz. Suça sürüklenmek genellikle risk faktörlerinin birikmesi ve koruyucu mekanizmaların zayıflaması sonucunda meydana gelir. İlk alan ailedir. Aile içindeki şiddet, ihmal, tutarsız ebeveynlik, aşırı baskı veya denetimsizlik, çocuğun davranış gelişimini doğrudan etkileyebilir. İkinci alan okuldur; okul başarısızlığı, devamsızlık, akran zorbalığı ve okuldan kopma, çocuğun sosyal bağlarını zayıflatır. Üçüncü olarak akran etkisi ve çevresel faktörler önemlidir. Ergenlik döneminde aidiyete duyulan ihtiyaç artar ve çocuk bu ihtiyacı riskli gruplarla karşılayabilir. Dördüncü olarak bireysel ve psikolojik faktörler, travma, öfke kontrol sorunları, madde kullanımı ve dürtüsellik gibi unsurlar risk artırmaktadır. Son olarak sosyoekonomik faktörler de belirleyicidir; yoksulluk, sosyal dışlanma, göç ve uyum sorunları, çocuğun sistemle bağını zayıflatmaktadır. Bu nedenle modern sistemler, yalnızca işlenen fiile değil, çocuğun içinde bulunduğu sosyal bağlama odaklanmaktadır” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
