Semih ERSÖZLER/ANTALYA, (Antalya Olay) – Antalya’da hayata geçirilen ve dünyada bir ilk olan ‘Kahraman Fareler’ projesi, 6 Afrika keseli sıçanının olası afetlerde enkaz altında arama kurtarma çalışmalarında kullanılmasını amaçlıyor. Yüksek koku alma yetenekleri ve dar alanlara hızlı erişim kabiliyetleri sayesinde tercih edilen bu fareler, üzerlerine takılan kamera ve GPS cihazları ile enkaz içerisinde anlık olarak takip edilebiliyor. Eğitimli fareler, canlı bir koku hissettiklerinde boyunlarına asılı zili çekerek bulundukları konumdan sinyal gönderecekler.
Muratpaşa Belediyesi, Belçika merkezli APOPO kuruluşu, GEA Arama Kurtarma Derneği ve Ankara Üniversitesi ile işbirliği yaparak ‘Kahraman Fareler’ projesini başlattı. Proje kapsamında, Tanzanya’da arama kurtarma için eğitim alan Jo, Carusa, Wagner, Billy, Kiria ve Daniel isimli 6 Afrika keseli sıçanı Antalya’ya getirildi. Bu fareler, olası afet durumlarında enkaz altında hayatta kalanları tespit etmek için kullanılacak. Fareler, sırtlarına sabitlenen çanta şeklindeki GPS ve kamera ile anlık olarak ekranlardan izlenebiliyor.
Yüksek koku algılama yetenekleri, dar alanlara hızlı erişim sağlayabilmeleri ve hafif yapıları nedeniyle tercih edilen fareler, eğitimleri sırasında enkaz altında bir canlı kokusu hissettiklerinde boyunlarındaki zili çekerek sinyal gönderecekler. Daha önce APOPO tarafından Tanzanya’da tüberküloz teşhisi ve kara mayınlarının bulunması için kullanılan fareler, şimdi de Antalya’da arama kurtarma faaliyetlerinde yer alacak. Eğitimleri tamamlandığında fareler, avokado ile besleniyor.
‘DİĞER FARELERİN EĞİTİMLERİ DEVAM EDİYOR’
Projenin tanıtım toplantısına katılanlar arasında Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal, APOPO Temsilcisi Dr. Danielle Giongrosso, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yenice ve GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Takımlar Lideri Erkan Ataker yer aldı. Uysal, projeye ilişkin heyecanını dile getirerek, “Umarım kahraman farelere hiç ihtiyaç olmaz ancak sık sık afet yaşayan bir ülke olarak bu tür inovatif projelere zemin hazırlamamız gerekiyor. ‘Kahraman fareler’ çalışmasına da destek verdik. Projenin geldiği nokta oldukça umut verici. Ülkemiz ve kentimiz afetlerin tehdidi altında, bu nedenle her yönüyle hazır olma çabası içerisindeyiz. Avrupa’nın en büyük sivil toplum ve inovasyon merkezine sahip bir belediye olarak, bu tür çalışmalara özel bir hassasiyet gösteriyoruz. Farelerin eğitimleri Tanzanya’da başlasa da Antalya’da da bir grup fare eğitiliyor” şeklinde konuştu.
‘BİNLERCE HAYAT KURTARDILAR’
APOPO’nun fare eğitimi üzerine 25 yıllık bir tecrübesi olduğunu belirten Dr. Danielle Giongrosso, “Farelerimiz koku algılama yetenekleri sayesinde hem kara mayınlarının tespitinde hem de tüberküloz hastalığının teşhisinde bize büyük katkı sağladı ve binlerce hayat kurtardı. Kahraman farelerin arama kurtarma faaliyetlerine katkılarını değerlendiriyoruz. Bu fareler hem boyut olarak küçük hem de oldukça çevik hayvanlardır, enkaz altında derin veya dar alanlara girebilmektedirler” dedi.
‘EĞİTİMLERİ 2 YILA KADAR SÜRÜYOR’
Farelerin üzerindeki cihazlarla ilgili bilgi veren Giongrosso, “Eğitimlerimizde farelerin insanları bulmalarını ve bulduklarında iletişim kurarak haber vermelerini hedefliyoruz. Komut aldıktan sonra kahraman fareler başlangıç noktasına dönebilir. Enkaz altında dolaşırken, kamera kayıtları da yapıyorlar. Fareler 10 yıla kadar yaşayabiliyor. Bu projenin ilk uygulandığı yer Türkiye. Tanzanya’da da eğitimler devam ediyor ve farelerin eğitimi uygulanacak faaliyetlere göre 1,5-2 yıl kadar sürüyor. Fareler, arama kurtarmada köpeklerle tamamlayıcı bir ekip olarak düşünülebilir. Her farenin ayrı bir karakteri var ve sürekli olarak bizi şaşırtıyorlar” ifadelerini kullandı.
‘NEDEN ARAMA KURTARMA ALANINDA OLMASIN?’
GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Takımlar Lideri Erkan Ataker, “2019 yılında APOPO ekibinin farelerle Tanzanya’da gerçekleştirdiği tüberküloz teşhisi ve kara mayınlarının bulunması konusundaki çalışmalarını gördük. Bu neden arama kurtarma alanında olmasın diye düşündük. APOPO ekibi de bu önerimizi kabul etti ve proje böylece başlamış oldu” dedi.
‘HEYECAN VERİCİ’
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yenice, projeye katkıda bulunmaktan mutluluk duyduğunu belirterek, “Böyle heyecan verici bir projenin içinde olmak ve desteklemek bizlere mutluluk veriyor. Fakültemiz Cumhuriyet’in ilk ziraat fakültesidir. Proje, arama-kurtarma operasyonlarında ve hayvan eğitimi üzerine önemli ilerlemeler kaydetme potansiyeline sahip. Üniversitemiz, kahraman farelerin Tanzanya’dan getirilmesine katkıda bulunmuş ve bundan sonra da araştırma için uygun ortamların sağlanmasına devam edecektir” diye konuştu. (Antalya Olay)
