Bahçeşehir Üniversitesi Pilotaj Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Tüzün Tolga İnan, 1-4 Mart tarihleri arasında günlük ortalama 4 binden fazla uçuşun iptal edildiğini ve 19 bin seferde gecikmeler yaşandığını belirtti. İnan, “ABD ve İsrail’in İran’a yönelik büyük çaplı hava operasyonları ile İran’ın bölgeye karşı verdiği misillemeler, Orta Doğu hava sahalarında geniş çaplı kapanmalara ve NOTAM (uçuşa yasak/uyarı) yayınlarına neden oldu. Bu durum, küresel rotalarda ani yeniden planlamalara, binlerce uçuşun gecikmesine veya iptaline ve hava kargosu ile yolcu taşımacılığında ciddi aksaklıklara yol açtı” dedi.
‘4 BİNDEN FAZLA UÇUŞ İPTALİ’
İnan, “İran, İsrail, Katar ve birkaç Körfez ülkesi ile komşu bölgelerde farklı düzeylerde hava sahası kapanmaları yaşanmasının ardından birçok ülkenin geçici olarak hava sahasını kısıtladığını bildirdi. Bu durum, birçok uzun menzilli hattın doğrudan geçişini imkânsız hale getirdi. Farklı kaynaklar, birkaç günlük süreçte on binlerce uçuşun etkilendiğini vurguladı. Özellikle 1 Mart’ta 3 bin 400 uçuş iptali ve yaklaşık 20 bin gecikme kaydedildi. 5 Mart’a kadar günlük ortalama 4 binden fazla uçuş iptali ve 19 bin gecikme yaşandı. Bu durum, hem yolcuların mağduriyetine hem de bağlantı zincirlerinin kırılmasına neden oldu” ifadelerini kullandı.
‘UÇUŞ MALİYETLERİ ARTIRACAK’
İnan, sürecin Orta Doğu’daki büyük hava yollarını doğrudan etkilediğini belirtti. “Körfez taşıyıcıları, birçok Avrupalı ve Asyalı taşıyıcı rotalarını askıya almak veya yoğun bir şekilde yeniden planlamak zorunda kaldı. Bazı taşıyıcılar ise belirli hatlarını tamamen durdurdu. Doha, Dubai ve Abu Dabi gibi büyük merkezlerin geçici olarak kapanması, küresel transit akışını bozdu. Hava sahası riskinin artması nedeniyle uçaklar daha uzun rotalar kullanmak zorunda kaldı. Örneğin, Asya-Avrupa seferleri için alternatif Kuzey ve Orta Asya rotalarına yönelim yaşandı. Bu durum, yakıt tüketimini, uçuş süresini ve mürettebat maliyetlerini artıracaktır” dedi.
‘KARGO TAŞIMACILIĞINDA AKSAMALAR OLUYOR’
Dr. Öğr. Üyesi İnan, özellikle Avrupa- Asya ve Kuzey Amerika-Asya hatlarındaki aktarmaların etkilendiğini belirtti. “Bu durum, yüksek değerli ve acil sevkiyatlarda gecikmelere yol açarak tedarik zincirlerinde aksamalara neden oluyor. Genel olarak, 2026 yılında hava kargo talebinin yüzde 2,6 büyüyeceği öngörülüyordu. Ancak mevcut durum, kısa vadede bu büyümeyi olumsuz etkileyebilir veya yönlendirebilir” şeklinde konuştu.
‘BAZI HAVA YOLU ROTALARI, FİYATLAR KALICI OLARAK DEĞİŞEBİLİR’
Dr. İnan, “Eğer Körfez merkezlerindeki güvenlik algısı uzun süre düşük kalırsa, taşıyıcılar alternatif aktarma merkezleri geliştirerek uzun vadede hub yapısında kalıcı değişikliklere yol açabilir. Ayrıca, daha uzun uçuşlar, artan sigorta primleri ve yakıt maliyetlerindeki dalgalanmalar, taşıyıcıların hizmet fiyatlarına kademeli zam yapmalarına veya kârlılık baskısıyla karşılaşmalarına yol açabilir. Bu durum, kalıcı fiyat artışlarına neden olabilir. Uluslararası sivil havacılık otoriteleri (ICAO, Ulusal Sivil Havacılık Kurulları), yüksek risk dönemlerinde uçuş emniyeti ve NOTAM yönetimini sıkılaştırabilir; standart talepleri artabilir” ifadelerini kullandı.
