Ayvalık Giritliler Derneği’nin organizasyonu ile Ayvalık Belediyesi ve Kent Konseyi’nin destekleriyle düzenlenen anma töreni, Cunda Adası Mevlana Parkı’nda gerçekleştirildi. Mübadele ile Ayvalık’a gelen Türklerin adaya ilk adım attıkları yer olan bu noktada başlayan etkinlik, saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla açıldı. Mübadelede kaybedilenlerin anısına denize çelenk bırakıldı ve vatandaşlar Mübadele Korosu’nun şarkıları eşliğinde denize çiçek attı.
Törende, Ayvalık Giritliler Derneği Başkanı Coşkun Tunçmen, konuşmasında, “30 Ocak 1923’te Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan ve 1924-1925 yıllarında büyük ölçüde uygulanan nüfus mübadelesinin üzerinden tam 103 yıl geçti. Bu anlaşma, 20. yüzyılın en büyük zorunlu nüfus hareketlerinden biriydi. Yaklaşık 1,2 milyon Rum Ortodoks Türkiye’den Yunanistan’a, 400-500 bin kadar Müslüman da Yunanistan’dan Türkiye’ye göç ettirildi. Karadeniz, Ege, Trakya ve özellikle İstanbul dışındaki Rum köyleri ile Girit, Selanik, Drama, Kavala, Yanya gibi bölgelerdeki Türk-Müslüman topluluklar birbirinden koparıldı. 103 yıl sonra geriye kalanlar, bir daha dönemeyecek milyonlarca insanın acısı, kaybedilen evler, kiliseler, camiler, mezarlıklar ve her iki ülkede de hâlâ yaşayan mübadele çocukları ve torunlarının ortak hafızasıdır. Bu mübadele, ne tamamen bir ‘kurtuluş’ ne de sadece bir ‘felaket’ olarak anlatılabilir” dedi.
‘HATIRLAYALIM AMA BARIŞ İÇİNDE HATIRLAYALIM’
Tunçmen, sözlerine devam ederek, “Onlar sadece ‘millet’ kavramının o dönemde sert çizgilerle yeniden tanımlandığı bir çağın mağdurlarıydı. 103 yıl sonra, mübadelenin çocuklarına ve torunlarına sesleniyorum; sizin kökleriniz iki yakada da mevcut. O denizler, o zeytinlikler, o eski mahalleler hâlâ sizin. Bir gün gidip dedenizin doğduğu eve, ninenizin çocukluğunun geçtiği kiliseye, camiye, çeşmeye dokunduğunuzda, aslında kendinize dokunuyorsunuz. Bu büyük göçün 103’üncü yılında, gidenlere ve kalanlara, sessizce ağlayanlara ve yeni hayat kuranlara saygıyla; onların hikâyesi bizim hikayemizdir. Unutmayalım ama kin gütmeyelim. Hatırlayalım ama barış içinde hatırlayalım.” ifadelerini kullandı.
