Bakanlık tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş ve 20 Şubat 2023 tarihinde Hatay’da meydana gelen depremlerin Türkiye için asrın felaketi olduğu ifade edildi. Açıklamada, “Bugün asrın felaketinin üçüncü yıl dönümünü kutlarken, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde devletimiz, milletimiz ve sivil toplum kuruluşlarımızın depremden etkilenen vatandaşlarımız için el birliğiyle gösterdiği dayanışma, geçmişteki büyük dayanışma örneklerinin bir yansımasıdır. Bu felakette 11 ilimizde 14 milyondan fazla insan etkilenmiş ve maalesef 53 bin 697 canımızı kaybettik. Bu kayıpları geri getiremeyiz, ancak bölgedeki yaşamı daha sürdürülebilir hale getirmek bizim elimizde. Hükümet olarak yaptığımız bu yöndeki çalışmalardır” denildi.
‘3,6 TRİLYON LİRA HARCAMA YAPILDI’
Depremler sonrası geçen üç yıl boyunca, hasarların telafisi için ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla yoğun çalışmalar yapıldığına ve bölgenin yeniden inşası ile ekonomik ve sosyal hayatın iyileştirilmesine yönelik önemli ilerlemeler kaydedildiğine dikkat çekildi. Açıklamada, “Afetin ilk anından itibaren, etkilerini azaltma, kamu altyapı hizmetlerinin devamını sağlama ve bölge halkı ile ekonomisinin desteklenmesine yönelik çeşitli düzenlemeler hızla hayata geçirilmiştir. Asrın felaketinin yarattığı kayıp ve zararın telafisine yönelik 2023-2025 dönemi için toplam 3,6 trilyon TL harcama yapılmıştır. 2026 yılı bütçesinde deprem bölgesindeki vatandaşların ihtiyaçları ve hasarların giderilmesi için toplam 653 milyar TL kaynak ayrılmıştır” ifadeleri yer aldı.
‘İNSANİ YARDIM VE LOJİSTİK FAALİYETLER ETKİLİ ŞEKİLDE YÜRÜTÜLDÜ’
Ticaret Bakanlığı’nın, asrın felaketinin ilk anından itibaren aldığı hızlı ve kapsamlı tedbirlerin, deprem bölgesindeki ekonomik ve ticari hayatın sürdürülebilirliğine katkı sağladığı vurgulandı. Bakanlık, “Asrın felaketinin hemen ardından bir Afet Koordinasyon Merkezi kurarak, deprem bölgesine hızlıca intikal ettik. İlk saatlerde gümrük ve ticaret müdürlüklerimiz harekete geçerek, kamu personelimizin sağlığı ve kamu binalarındaki hasar tespitine başladılar. Kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasında etkin bir koordinasyon sağlanarak insani yardım ve lojistik faaliyetler yürütüldü” değerlendirmesinde bulundu.
‘FAHİŞ FİYAT ARTIRIMLARINA CEZA UYGULANDI’
Deprem sonrası barınma ihtiyacını karşılamak için prefabrik yapılarda gümrük vergilerinin geçici olarak sıfırlandığı, ayrıca depremden etkilenen ticari işletmelere mali ve idari kolaylıklar sağlandığı ifade edildi. Bunun yanı sıra, deprem bölgesinde fahiş fiyat artışlarına karşı sıkı denetimlerin yapıldığı belirtildi. Denetimler sonucunda, fahiş fiyat artışı yapan 331 e-satıcıya yaklaşık 79 milyon TL idari para cezası kesildiği bildirildi. Hazır beton ve çimento fiyatlarında artış yapan 39 işletmeye ise 54 milyon TL ceza uygulandı. Ticari hayatın normalleşmesi için rekabet ihlalleriyle mücadele sürdürülmekte, bölgedeki iş dünyası temsilcilerine yönelik ziyaretler yapılarak sorunların tespiti amacıyla incelemeler başlatılmıştır. Bu süreçte, 4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesini ihlal eden 40’ın üzerinde teşebbüse toplamda yaklaşık 610 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır.
‘DEPREM YARDIMLAŞMA SEFERBERLİĞİ DÜZENLENDİ’
Deprem bölgesinde esnaf ve tacirlerin ticari faaliyetlerini desteklemek amacıyla dayanışma, e-ticaret ve sürdürülebilir toparlanma programları uygulamaya konuldu. Ayrıca, depremzede vatandaşların temel ihtiyaçlarına erişimi kolaylaştırmak için ‘Deprem Yardımlaşma Seferberliği’ düzenlendi. Bu kapsamda toplam 4 milyon 718 bin 201 adet ürün satışı gerçekleştirilirken, satılan ürünlerin toplam değeri 397 milyon TL’yi aştı. 15 Mart 2024 tarihinde Bakanlık ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından ‘E-Birliktelik Kampanyası’ düzenlendi ve bu kampanyaya 12 bin işletme katılım gösterdi. 2026 yılı itibarıyla deprem bölgesinde ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir biçimde güçlendirilmesi amacıyla ‘Yanındayız Projesi’ hayata geçirildi.”
‘KAPSAMLI DESTEK MEKANİZMALARI HIZLA DEVREYE ALDIK’
Ticaret Bakanlığı’nın deprem bölgesinde üretim, istihdam ve ihracatı hedef alan destek mekanizmaları ile ekonomik toparlanmaya katkı sağladığı ifade edildi. Bakanlık, “Depremin hemen ardından ekonomik hayatın canlandırılması amacıyla kapsamlı destek mekanizmalarını hızla devreye aldık. Bu politikaların somut sonuçları, ‘Asrın Felaketi’nin Üçüncü Yılında Deprem İllerinin İhracat Performansının Telafi Süreci’ raporuyla ortaya konulmuştur. Deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolarken, 2024 yılında 24 milyar 228 milyon dolara, 2025 yılında ise 25 milyar 10 milyon dolara yükselmiştir. Deprem bölgesinin ihracatında kaydedilen bu artış, milletimizin dirayetinin ve Türkiye’nin üretim gücünün bir göstergesidir. Gaziantep’ten Hatay’a, Adana’dan Kilis’e uzanan bu başarı, Türkiye Yüzyılı’nın üretimle yazılan sayfalarından biridir. Tüm bu çalışmalar sonucunda deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,2 oranında artmıştır.”
‘FIRMALARA 2,19 MİLYAR DOLAR KREDİ KULLANDIRILDI’
Deprem bölgesindeki ihracatçıların faaliyetlerinin devamı için yüksek tutarlı kredi destekleri sağlandığı ifade edildi. Açıklamada, “Deprem bölgesindeki ihracatçılarımızın ticari faaliyetlerini sürdürebilmesi amacıyla 2023 yılında toplam 1,65 milyar dolar, 2024 yılında ise 2,3 milyar dolar kredi desteği sağlanmıştır. 2025 yılında bu firmalara 2,19 milyar dolar kredi kullandırılmıştır. Esnaf ve sanatkarlarımızın nakit akışlarının korunması için faiz indirimli kredi ve borç yapılandırma destekleri uygulanmıştır. Depremden etkilenen illerde ekonomik ve sosyal hayatın canlandırılması amacıyla toplam 6,7 milyar TL tutarında faiz indirimli kredi kullandırılmıştır. 2024 yılında bu destek 18 milyar TL’ye, 2025 yılında ise 29,5 milyar TL’ye ulaşacaktır. Ayrıca, esnaf ve sanatkarlarımızın Halkbank’a olan vadesi gelmemiş faiz indirimli kredi taksitleri için iki kez 6’şar aylık erteleme imkanı sağlanmıştır. Türkiye ekonomisi, 2023 yılında yaşanan bu felakete rağmen yüzde 5 oranında büyüme kaydetmiştir. Deprem bölgelerinde uygulanan hızlı tedbirler ile yeni yapılanma faaliyetlerinin desteğiyle beklenenden daha fazla bir büyüme gerçekleşmiştir. Deprem bölgelerinde milli gelir 2023 yılında yaklaşık 112,9 milyar dolar olurken, 2024 yılında 140,9 milyar dolara yükselecektir.”
