Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Uluslararası Ana Dil Günü dolayısıyla Yunus Emre Enstitüsü’nde gerçekleştirilen Dünya Dillerinde Türkçe Projesi’nin tanıtım toplantısına katıldı. Toplantıya, Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanı Bayram Ali Ersoy, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Abdulhadi Turus, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Derya Örs ve Türk Dil Kurumu Başkanı Osman Mert de iştirak etti.
‘FETİHLERDEN DAHA KALICI İZLER BIRAKIR’
Bakan Ersoy, Dünya Dillerinde Türkçe Sözlüğü’nün sadece bir referans eseri olmadığını, aynı zamanda tarih boyunca kurulan ilişkilerin ve paylaşımların kültürel hafızasını yansıtan kapsamlı bir çalışma olduğunu dile getirdi. Medeniyetlerin en önemli unsurlarından birinin dil olduğunu belirten Ersoy, “Türkçe, tarih boyunca geniş bir coğrafyada etkin olmuş; ticaret yollarında, ilim meclislerinde, şehir meydanlarında, mutfaklarda ve zanaat atölyelerinde varlık göstermiştir” ifadelerini kullandı. Dilin sınırları aşan kalıcı bir etki yarattığını vurgulayan Ersoy, kelimelerin çoğu zaman fetihlerden daha kalıcı izler bıraktığını söyledi.
‘TÜRKÇE KELİMELER GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANILIYOR’
Türkçenin farklı dillere bıraktığı izlere vurgu yapan Ersoy, Kosova’dan Saraybosna’ya, Üsküp’ten Atina’ya ve Sofya’ya kadar uzanan geniş coğrafyada Türkçe kökenli kelimelerin günlük yaşamda hâlâ kullanıldığını ifade etti. Ersoy, “Bugün Kosova’da kahvenizi fincanla değil ‘fincani’ ile içersiniz. Saraybosna’da alışverişin kalbi hâlâ ‘çarşı’da atar. Üsküp’te bir dükkânın tabelasında ‘dukan’ kelimesiyle karşılaşırsınız. Atina sokaklarında ‘bakali’ sesini duyarsınız; Bükreş’te ‘ciorba’ diye telaffuz edilen ‘çorba’ ifadesi elbette tanıdık gelir. Sofya’da ise ‘yoğurt’ kelimesi artık o dilin doğal bir parçası olmuştur” dedi.
‘KELİMELER, YAŞAYAN BİR UNSUR OLARAK ELE ALINMIŞTIR’
Bakan Ersoy, bu çalışmanın ortaya koyduğu verilerin bazı dillerde 2 bini aşan, bazılarında ise 1500’ün üzerinde Türkçe kökenli kelimenin kullanımda olduğunu gösterdiğini belirtti. Dünya Dillerinde Türkçe Sözlüğü’nün, farklı dillerde yaşayan Türkçe kökenli söz varlığını sistematik bir şekilde kayda geçiren ilmi bir envanter niteliği taşıdığını ifade eden Ersoy, “Burada dikkat çekici olan husus, kelimelerin yaşayan bir unsur olarak ele alınmış olmasıdır. Bu eserde gündelik hayatta kullanılan, konuşma ve yazı dilinde karşılığı olan kelimeler esas alınmıştır. Böylelikle ortaya, geçmişe ait bir listeden ziyade bugünün canlı dil gerçekliğini yansıtan bir tablo çıkmıştır. Bu yaklaşım, çalışmaya hem bilimsel güvenilirlik hem de çağdaş bir perspektif kazandırmıştır” dedi.
‘TÜRKÇE YALNIZCA BİR DEĞİL, KÜLTÜREL TEMAS ZEMİNİ DE’
Yunus Emre Enstitüsü’nün Türkçeyi sadece bir dil öğretimi aracı değil, aynı zamanda kültürel temas zeminine dönüştürerek ele aldığını vurgulayan Ersoy, Türkçe öğrenen bireylerin aynı zamanda bir düşünme biçimi ve tarih algısıyla da temas kurduğunu ifade etti. Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe eseri, enstitümüzün bu vizyonunun da güçlü bir göstergesidir” dedi. Kültürel diplomasinin ülkeler açısından önemli bir yumuşak güç unsuru olduğunu belirten Ersoy, ortak kelimelerin, ortak kavramların ve ortak anıların uluslararası ilişkilerde görünmeyen, fakat etkili bir bağ oluşturduğunu dile getirdi. Ersoy, sözlüğün bu bağın bilimsel temsiline katkı sunduğunu aktardı. Türkçenin tarihi derinliğini ve coğrafi genişliğini verilerle ortaya koyan bu çalışmanın, akademik dünyada yeni araştırma alanları açmasını diledi. Ayrıca, emeği geçen bilim insanlarına ve kurum mensuplarına teşekkür ederek konuşmasını tamamladı.
