Selma KUNAR/ANTALYA, (Antalya Olay) – Ege Üniversitesi’nden Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, 11 ili etkileyen depremlerin kültürel miras üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla Instagram üzerinden bir çağrı yaptı. Bu çağrıya yanıt veren Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Dr. Nusret Demir, alanında uzman 50 gönüllü ile birlikte, hasar gören 1500’den fazla arkeolojik ve tarihi alanı belgeleyerek değerlendirdi. Bu önemli proje, Türkiye’ye Avrupa’nın kültürel miras alanındaki en prestijli ödülü olan ‘Europa Nostra Ödülü’nü kazandırdı.
Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ile Doç. Dr. Nusret Demir’in birlikte geliştirdiği ‘Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi Projesi’, Türkiye’ye uluslararası bir ödül kazandırdı. ‘Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma’ kategorisinde ödül alan proje hakkında bilgi veren Doç. Dr. Demir, 2023 Şubat ayındaki depremlerin ardından araştırmacılar ve gönüllüler tarafından oluşturulan dijital izleme sisteminin, kamuoyundan gelen bildirimlerle uydu analizlerinin birleştirilmesi sayesinde 1500’den fazla miras alanındaki hasarın kaydedildiğini ifade etti. Proje kapsamında, iyileşme ve afet müdahale stratejileri için açık erişimli kaynaklar oluşturulduğu da aktarıldı.
‘ÇAĞRIYA YANIT VERDİM’
Projenin başlangıcının Prof. Dr. Çilingiroğlu’nun Instagram üzerindeki çağrısıyla gerçekleştiğini belirten Doç. Dr. Demir, “Çiler hocamız, bölgedeki kültürel mirasın zararlarıyla ilgili kayıtlar alınmasını istedi. Bölgeye giden arkadaşlarımızdan bu konuda bir yardım talep etmişti” dedi. Kendisinin de Prof. Dr. Çilingiroğlu’na ulaşarak, uydu teknolojileriyle uzaktan algılama yöntemiyle hasar durumlarını analiz edebileceklerini bildirdiğini vurguladı. Doç. Dr. Demir, proje kapsamında sadece antik kentler değil, tüm kültürel miras yapılarının, binaların, müzelerin, höyüklerin ve diğer eserlerin analiz edildiğini kaydetti.
Bu kapsamda, Prof. Dr. Çilingiroğlu’nun organizasyonuyla ‘Gönüllüler Ordusu’ oluşturulduğunu anlatan Doç. Dr. Demir, “Yaklaşık 50 teknik uzman ve gönüllü arkadaşlarımız çok değerli katkılarda bulundu. Eserlerin detaylı bir şekilde koordinatları, dönemleri, türleri ve yılları belirlendi. Hasar durumu da teknik olarak uydu verileriyle analiz edildi. Gönüllüler, yerden aldıkları hasar bilgilerini bize iletti ve bir sistem oluşturduk” dedi.
‘BÖLGEYE FAYDAMIZ OLSUN DİYE YAPTIK’
Bu çalışmayı bir proje olarak düşünmediklerini, o zor dönemlerde bölgeye fayda sağlamak amacıyla gerçekleştirdiklerini vurgulayan Doç. Dr. Demir, “Deprem anında insanların psikolojisini biliyoruz. Biz de bir şeyler yapma motivasyonuyla hareket ettik. Bu tamamen gönüllü bir dayanışmaydı” ifadelerini kullandı.
ÖNEMLİ BİR ÖDÜL
‘Europa Nostra Ödülü’, Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve Avrupa’nın kültürel miras alanındaki en önemli ödül olarak nitelendiriliyor. Projenin hem üniversiteler hem de gönüllülerle birlikte gerçekleştirilmiş olması, bu ödülün değerini artırıyor. Ödül töreninin Lefkoşa’da gerçekleştirileceğini belirten Doç. Dr. Demir, “Gönüllü arkadaşlarımızın katkıları son derece büyük. Projeyi hep birlikte yaptık. Onlarsız bu başarı kesinlikle mümkün olmazdı. Onları temsil etmek için Lefkoşa’da bulunmak istiyoruz” dedi.
HER ŞEY 8 ŞUBAT’TA BAŞLADI
Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, projenin başlangıcını 8 Şubat tarihindeki bir sosyal medya paylaşımına dayandırdı. Arkeologlardan, hasar gören arkeolojik ve kültürel miras yapılarının belgelenmesi için yardım istediğini aktaran Prof. Dr. Çilingiroğlu, “Bu çağrımıza Akdeniz Üniversitesi’nden Nusret Demir Hoca yanıt verdi. Radar uyduları aracılığıyla bölgedeki hasar ve yer kabuğu değişimlerini kaydedebileceğimizi belirtti” dedi. Prof. Dr. Çilingiroğlu, depremden iki gün sonra büyük bir gönüllü ekibi ile koordinat toplamak üzere çalışmalara başladıklarını ifade etti.
Prof. Dr. Çilingiroğlu, bu çalışmaya herhangi bir dış destek alınmadığını, organizasyonun tamamen spontan bir şekilde geliştiğini belirtti. Yıkıcı depremler sırasında herkesin bir şeyler yapma çabası içinde olduğunu vurgulayan Çilingiroğlu, bu süreçte büyük bir dayanışma içinde olduklarını dile getirdi. Çalışmayı akademik bir biçimde yayımladıklarını ve verileri herkesle paylaştıklarını da ekledi. Ayrıca, bu çalışmanın ileride bir model sağlama potansiyeline sahip olduğunu ifade etti.
EN BÜ
