İran İslam Cumhuriyeti’nin Ankara Büyükelçisi Mohammad Hassan Habibullah Zadeh, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (ESAM) tarafından düzenlenen ‘Çarşamba Sohbetleri’ konferansında önemli açıklamalarda bulundu. Zadeh, konferansta ‘İran’ın Haklı Savaşı, Bölgesel-Küresel etkileri ve Adil Yeni Bir Dünya’ başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi. Uluslararası sistemin karmaşık meseleleriyle yüzleşildiğini belirten Zadeh, bunun sadece bir ülkenin değil, bir bölgenin ve genel olarak küresel düzenin geleceğiyle yakından ilişkili olduğunu ifade etti.
Zadeh, İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı ABD ve Siyonizm rejimi tarafından dayatılan savaşın bölgesel ve küresel sonuçlarını üç ana başlık altında ele alacağını belirtti. Bu başlıklar; savaşın nedenleri ve meşru müdafaa ile ilişkisi, bölgesel sonuçlar ve Batı Asya’da güvenliğin yeniden tanımlanmasına yönelik gereklilik, komşu ülkelerin rolü ve mevcut durumdan çıkış için önerilen pratik çözümler olarak sıralandı. Zadeh, savaşın nedenlerini anlamak için yalnızca olaylar düzeyinde kalmanın yeterli olmadığını, uluslararası sistemin yapısal dinamiklerine de bakılması gerektiğini vurguladı.
‘İSRAİL REJİMİNİN BU DENKLEMDEKİ OLUMSUZ ROLÜ DE DİKKAT ÇEKİCİDİR’
Meşru müdafaa kavramı üzerinde duran Zadeh, uluslararası hukukun güç kullanımını yasakladığını ancak tehdit veya saldırı karşısında meşru müdafaa hakkının bir istisna olarak kabul edildiğini belirtti. İran’ın son saldırılara verdiği karşılıkların bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Zadeh, İran’ın savaşın başlatıcısı değil, fiili bir tehdide yanıt veren taraf olduğunu ortaya koymaya çalıştığını ifade etti. Saldırı ile savunma arasındaki sınırların uluslararası siyasette sürekli tartışıldığını hatırlatan Zadeh, her aktörün kendi anlatısını meşru kılma çabasında olduğunu belirtti. Bunun yanı sıra İsrail rejiminin bu denklemdeki olumsuz rolünün de dikkat çekici olduğunu ifade etti.
‘JEOPOLİTİK REKABETLER, GÜÇ DENGELERİ DEĞİŞTİRME ÇABALARI SAVAŞI ÇIKARDI’
Zadeh, pek çok analizin İran’ın stratejik üstünlüğünü koruma çabasıyla bağımsız bölgesel güçleri sınırlamaya yönelik olduğunu gösterdiğini belirtti. Amerika Birleşik Devletleri’nin bu yaklaşımı desteklemesinin, iki aktör arasında stratejik bir örtüşme olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti. Zadeh, savaşın jeopolitik rekabetler, güç dengelerini değiştirme çabaları, İran İslam Cumhuriyeti’nin artan bölgesel etkisi konusundaki kaygılar ve stratejik baskı oluşturma gelişimlerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığını söyledi. Ancak bu yaklaşımın, gerginlikleri azaltmak yerine güvensizlik ve istikrarsızlık döngüsünü beslediğinin altını çizdi.
