BEUN Geomatik Mühendisliği Bölümü’nün öğretim üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, İngiltere’deki Leeds Üniversitesi ile iş birliği yaparak radar uydu görüntülerinden yararlanarak Türkiye’nin deprem riski taşıyan yer kabuğu gerilim haritasını oluşturdu. Haritaya göre, doğu bölgede, Van hattında Kars Kağızman’dan İran’ın Salmas kentine kadar uzanan bir alanda benzer gerginlik düzeyine sahip sismik hareketler tespit edildi. Kutoğlu, bu hattın Türkiye’nin en gergin noktalarından biri olduğunu vurgulayarak, “Nüfusumuzun büyük bir kısmı batıda yaşadığı için araştırmacılar ve çalışmalar genellikle bu bölgelerde yoğunlaşıyor. Ancak Leeds Üniversitesi ile gerçekleştirdiğimiz radar tabanlı analizler sayesinde Türkiye’nin tamamını izleyebiliyoruz. Haritalarımızda görülen verilere göre, Türkiye’de her yıl en fazla gerginliğe maruz kalan alan, Van’ın doğusunda ve Çaldıran fayını kapsayan yaklaşık 250 kilometrelik bir bölge” ifadelerini kullandı.
‘UZUNLUĞU 250 KİLOMETRE’
Kutoğlu, gerginlik tespit edilen bölgede 1647, 1881, 1976 ve 2011 yıllarında büyük depremlerin meydana geldiğine dikkat çekerek, “En büyük deprem 7.3 büyüklüğünde gerçekleşti. Bu, bu bölgenin benzer büyüklükte bir depreme yeniden maruz kalabileceği anlamına geliyor. Gerginlik saptadığımız alanlar oldukça geniş bir bölgeyi kapsıyor. Bu bölgenin kuzeyden güneye uzunluğu 250 kilometreyi buluyor. Haritada homojen bir renk değişimi gözlemleniyor, bu durum bölgedeki mekanizmanın ortak çalıştığını gösteriyor. Dolayısıyla, bu 250 kilometrelik alanın aynı anda hareket etmesi mümkün. O zaman büyük bir enerji çıkışı ve dolayısıyla deprem meydana gelebilir. Bu nedenle, bölgeye dikkat edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması büyük önem taşıyor” dedi.
‘7 ÜZERİNDE DEPREM ÜRETECEK POTANSİYELİ VAR’
2011 yılında Van’da meydana gelen depremde bölgedeki enerjinin tamamen boşalmadığını belirten Kutoğlu, “O deprem yalnızca küçük bir alanı etkiledi. Ancak yeni belirlediğimiz gerginlik bölgesi çok daha geniş bir alanı kapsıyor. Bu nedenle, o bölgede zarar azaltma çalışmalarına ağırlık verilmesi önemlidir. Eğer 250 kilometrelik bu bölge kırılırsa, mevcut haritalara göre 7 büyüklüğünde depremler meydana getirebilecek potansiyel var. İstemeyiz ama bu alanlar birlikte çalıştığında büyük depremler oluşabilir. Gerginlik bölgesinin kuzey ucu Kars’ın Kağızman ilçesinden başlıyor ve güneyde İran’ın Salmas kentine kadar uzanıyor” şeklinde konuştu.
