Uzman Psikolog Sibel Özgür Vatansever, Dr. Behçet Uz Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde akran zorbalığı konusunu ele aldı. Akran zorbalığını, bir çocuğa diğer bir çocuk ya da bir grup çocuk tarafından uygulanan psikolojik veya fiziksel şiddet olarak tanımlayan Vatansever, bu tür durumların süreklilik ve kasıt içerdiğini vurguladı. “Rastgele ve bir defaya mahsus değildir. Çocuk, gelişim süreci boyunca yaşadığı deneyimlerle kendilik algısını oluşturur ve karşı tarafı tanıyarak bazı davranışları gerçekleştirme hakkına sahip olup olmadığına dair kanaatler geliştirir. Bu süreçte, zorbalık yapan bir çocuk haline dönüşebilir” şeklinde konuştu.
Çocukların sosyal gelişiminin 3-6 yaş döneminde şekillendiğini ifade eden Vatansever, bu dönemin çocuğun bireysel değerini anladığı ve grup içinde yerini öğrendiği bir zaman dilimi olduğunu belirtti. 7-12 yaş aralığının ise kendilik algısının oluştuğu, öz güvenin geliştiği ve ‘Ben kimim?’ sorusunun yanıtlarının şekillendiği kritik bir dönem olduğunu ifade etti.
‘ZORBALIK DAVRANIŞI İLERİ YAŞLARA TAŞINABİLİR’
Vatansever, çocukların 7-12 yaş arasında edindiği deneyimlerin, kendilerini ve çevrelerini nasıl konumlandırdıklarını belirlediğini belirtti. “Eğer çocuk, küçük yaşlardan itibaren kendi isteklerini her durumda başkalarının önünde tutuyorsa ve karşı tarafa verdiği zararın farkında değilse, bu davranış biçimini içselleştirir. Böyle bir algı geliştiren çocuk, ileride zorba bir birey haline gelebilir. Bu durum, barışçıl ve sorumlu bir kişiliğin gelişimini olumsuz etkiler” dedi. Vatansever, zorbalığın genellikle denetimsizlik ve kuralsızlık ortamlarında ortaya çıktığını, bu noktada ailelerin büyük bir sorumluluk taşıdığını vurguladı.
‘AŞIRI KORUYUCU TUTUM DA ZORBALIK ZEMİNİ OLUŞTURABİLİR’
İki farklı aile yapısına dikkat çeken Vatansever, “Birinci grupta, sorunlarını çözmekte zorlanan ve şiddeti bir çözüm yolu olarak gören aileler bulunuyor. Bu ailelerin çocukları ya şiddete maruz kalıyor ya da buna tanıklık ediyor. İkinci grupta ise doğrudan şiddet yok, ancak aşırı koruyucu bir tutum sergileyen ve çocuğu her durumda haklı gören bir yaklaşım var. Bu aileler, çocuklarının olumsuz davranışlarını ‘Şaka yaptı’ veya ‘Öyle demek istemedi’ diyerek normalleştiriyor. Bu durum, çocuğun yanlış davranışının farkına varmasını engelliyor. Aileler, iyi niyetle hareket ederken çocuklarının zorba davranışlarının temellerini atabiliyor” şeklinde konuştu.
‘EN TEMEL EBEVEYN DAVRANIŞI TUTARLI VE İSTİKRARLI OLMAKTIR’
Çocukların kendilik algısının oluştuğu 7-12 yaş döneminde güvenli ve destekleyici ortamların önemine dikkat çeken Vatansever, “Çocuğa yeteneklerini ifade edebileceği alanlar sunulursa, zorbalık davranışı geliştirmesi beklenmez. Bu nedenle, çocukların aktif olduğu ve becerilerinin desteklendiği ortamlar oluşturulmalıdır” açıklamasında bulundu. Her gelişim döneminin farklı ebeveynlik ihtiyaçları olduğunu vurgulayan uzman, psikolojik destek almanın yalnızca sorun anında değil, koruyucu amaçla da önemli olduğunu belirtti. “Bir çocuğun ruhsal bağışıklığını güçlendiren en temel unsur, sevildiğini ve güvende olduğunu hissettiği, tutarlı ve istikrarlı bir aile ortamıdır. En temel ebeveyn davranışı, tutarlı ve istikrarlı olmaktır. Bu sayede çocuk, dışarıda karşılaştığı zorbalığı daha hızlı fark edebilir” diye ekledi.
