Mehmet ÇINAR/ANTALYA, (Antalya Olay) – Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ‘Geleceğe Miras’ projesi çerçevesinde Antalya genelinde 20’den fazla noktada gerçekleştirilen kazı ve araştırma çalışmaları sonucunda, 2025 sezonunda dikkat çeken keşifler belirlendi. Bu keşifler arasında Limyra’daki Zeus Tapınağı, Aspendos’taki Hermes heykeli, Perge’deki Afrodit heykeli ve Termessos’taki oturan kadın heykeli gibi birçok eser yer alıyor.
Antalya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, ‘Geleceğe Miras’ projesi kapsamında bu yıl Phaselis, Side, Aspendos, Limyra, Syedra, Olympos, Patara, Myra, Perge, Sillyon, Termessos antik kentleri ile Kızılin ve Karain mağaralarında yürütülen 2025 yılı kazılarında ortaya çıkan eserleri bir araya getirdi. Yapılan açıklamada, Antalya’nın farklı bölgelerinde gerçekleştirilen kazılarda elde edilen buluntuların, kentin tarihini yalnızca yüzeysel değil, derinlemesine ortaya koyan zengin bir arkeolojik dünyayı açığa çıkardığı vurgulandı. Proje kapsamında yürütülen kazı, koruma ve restorasyon çalışmalarıyla kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle güvence altına alındığı ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik kararlılıkla devam edildiği ifade edildi. Antalya’da 2025 sezonunda öne çıkan başlıca keşifler şöyle sıralandı:
PHASELİS’TE GÜNLÜK HAYAT VE İNANÇ İZLERİ
Kemer’deki Phaselis Antik Kenti’nde, Domitianus Agorası çevresinde yürütülen kazılarda Roma Dönemi’ne ait önemli eserler gün yüzüne çıkarıldı. Bronz bir muhafaza içinde saklanan lamella muska, kişisel korunma amacıyla taşınan bir tılsımın neredeyse eksiksiz örneği olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, alanda bulunan silindirik asma kilit, bronz yazı kalemi (stylus) ve bezemeli bronz pergel, Phaselis’teki zanaat kültürünün gelişmişliğini gözler önüne seriyor. Bronz fare figürü ise Apollon ile ilişkilendirilen sembolik bir öge olarak dikkat çekiyor.
SİDE’DE KAPSAMLI BİR DÖNÜŞÜM
Manavgat’taki Side Antik Kenti’nde, Anıtsal Çeşme ve çevresinde yürütülen kazı ve restorasyon çalışmalarında mozaik ve fresklerle bezeli mekânlar, su kemerleri ve kamusal alan düzenlemeleri ortaya çıkarıldı. Side’nin Helenistik ve Roma dönemlerine ait şehircilik anlayışı daha net bir şekilde anlaşılabilir hale geldi. Ziyaretçi karşılama alanları ve müze yapıları kente yeniden kazandırılırken, uzun süre kapalı kalan mahalleler de erişime açıldı. Tiyatronun karşısındaki alan, arkeopark olarak düzenlenerek kültürel mirasın her saat deneyimlenebilmesi sağlandı.
ASPENDOS’DA TİCARETİN TANRISI
Serik’teki Aspendos Antik Kenti’nde, tiyatro caddesinin doğusunda yer alan anıtsal çeşmenin yıkıntıları arasında bir Hermes heykeli bulundu. 1,65 metre yüksekliğindeki heykelde, Hermes bir elinde para kesesi ve diğer elinde asasını tutuyor. Bu buluntu, ticaretin ve haberleşmenin tanrısının kentin giriş aksındaki önemli konumunu vurguluyor. Forum alanındaki kazılarda ise önemli bir imparator başı ile birlikte, ‘esir figürü’ olduğu düşünülen sakallı erkek başı gün yüzüne çıkarıldı.
LİMYRA’DA KAYIP ZEUS TAPINAĞI
Finike’deki Limyra Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kazılarda, uzun yıllardır varlığı bilinen ancak konumu kesin olarak saptanamayan Zeus Tapınağı’na ait kalıntılar ortaya çıktı. Tapınağın doğu cephesine ait mimari unsurlar, kentin dini topografyasının yeniden değerlendirilmesine olanak tanıyor. Bu keşif, Limyra’nın inanç sistemi ve yerleşim düzeninin yeniden ele alınması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
SYEDRA’DA ÜRETİM, TİCARET VE YAŞAM AYNI DOKUDA
Alanya’daki Syedra Antik Kenti’nde elde edilen buluntular, kentin antik dönemde önemli bir zeytinyağı üretim merkezi olduğunu gösteriyor. Zeytinyağı işlikleri, dükkânlar ve konutlarla birlikte değerlendirildiğinde, üretim, ticaret ve günlük yaşamın iç içe geçtiği anlaşılıyor. Buluntular arasında, gümüş alaşımlı lanet tableti, Syedra’da ekonomik üretim ve inanç dünyasının canlılığını gözler önüne seriyor.
OLYMPOS’TA ANITSAL GÖMÜLER
Kumluca’daki Olympos Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda yeni bir anıt mezar ortaya çıkarıldı. Bu buluntu, Olympos’un denize açılan kapısında seçkinlere ait anıtsal gömülerin bulunduğunu gösteriyor. Ayrıca, kilisede sürdürülen çalışmalarda mozaiklerle kaplı zeminler belirlendi. Bu mozaikler, Olympos’un Hristiyanlık dönemine ait ibadet yaşamını anlamamıza yardımcı oluyor.
PATARA’DA TİCARET VE GÜNDELİK YAŞAM
Kaş’taki Patara’da yürütülen kazılarda, kent kapısının çevresinin hem anıtsal bir geçiş noktası hem de hareketli bir yaşam alanı olduğu ortaya çıktı. Çeşitli buluntular, bu alanda alışveriş yapıldığını ve dinlenildiğini gösteriyor. Elde edilen veriler, Patara’nın ticaretin ve gündelik hayatın merkezi bir parçası olduğunu kanıtlıyor.
MYRA VE ANDRİAKE-LİMAN, ÜRETİM VE KENT EKONOMİSİ
Demre’deki Myra Antik Kenti’nin liman yerleşimi olan Andriake’de gerçekleştirilen çalışmalarda, alanın Roma ve Bizans dönemlerinde çok işlevli bir merkez olduğu ortaya kondu. Kazılarda elde edilen buluntular, Andriake’nin Akdeniz ticaret ağlarında etkin bir rol oynadığını gösteriyor. Ayrıca, Roma İmparatorluğu dönemine tarihlenen özgün bir yapı, antik dönemde şifalı su kullanımına dayalı işlevler üstlendiğini ortaya koyuyor.
PERGE’DE AFRODİT VE KENTLİ KADIN
Antalya’nın doğusundaki Perge Antik Kenti’nde yapılan kazılarda, mermerden iki heykel ile bir altın sikke bulunmuştur. Aphrodite-Eros kompozisyonu, Perge’nin seçkin kadınlarından birine ait olduğu düşünülen bir heykeli de içermektedir. Bu buluntular, Perge’nin Geç Antik Çağ’daki ekonomik bağlarını somut bir şekilde gözler önüne seriyor.
TERMESSOS’TA KADIN HEYKELİ
Termessos Antik Kenti’nde bulunan beyaz mermer kadın heykeli, saygın bir aile kadınına ait olduğu düşünülen bir figürü yansıtmaktadır. Bu buluntu, Termessos toplumundaki kadın idealinin anıtsal bir heykel diliyle nasıl ifade edildiğine dair önemli bir örnek sunmaktadır.
SİLLYON’DA ORTA ÇAĞ’DAN SAVAŞ VE YÖNETİM İZLERİ
Serik yakınlarındaki Sillyon Antik Kenti’nde yürütülen kazı çalışmalarında, farklı dönemlere ait iki dikkat çekici buluntu gün yüzüne çıkarıldı. Orta Çağ askeri mühimmatına ait bir el bombası ve İmparator Severus Alexander’a ait bir mektubun parçası, Sillyon’un askeri ve idari açı
